Melsa Botan

Bi taybet di pêvajoyeke gelek girîng de kurûltaya jinê ya sêyemîn, bi rastî jî bi serkeftî bihûrî. Tabî cudahiya xwe ji yên din ev bû ku, rewşa serokatî û jahrdayîna serokatiya me rojeva yekemîn a kurûltayê bû. Ji ber ku jahrdayîna serokatiya me, jahrdayîna gelê kurd û jinê ye. Piştî ev hewldana sîstemê, bertek û xwedîderketina gel a ku derket holê, dîsa bi biryarîdayîneke fedayiyane, bi şîara “yan jiyanek hebe bi serokatî, yan jî wê jiyan nebe” mohra xwe li kurûltayê xist. Kurûltay vê sloganê esas girt. Jiyanek hebe wê ya bi serokatî re be, yan jî em jiyanek din tercîh nekin. Biryardayîn û amadekariyên kurûltayê li ser vî esasî pêk hatin. Yek jî kurûltay di kîjan şert û mercan de pêk hatin, divê baş li ser bê sekinandin. Li Rojhilata Navîn înkar û tunehesibandina li ser gelê kurd, dîsa bi taybetî komkujiyên ku li ser jinê têne kirin; sîstema desthilatdar, bi zihniyeta cinsparêzî dixwazin jinê wekî navgînekê bikarbînin. Zirara herî mezin jî jin û zarok dibînin. Bi taybetî civaka desthilat û ew civaka cinsparêz a ku em tê de jiyan dikin, di nava zihniyeteke bi vî rengî de ye. Li hemberî van, Tevgera Azadiya Jinê, xwedî vê helwestê ye ku vanan vala derbixîne û têbikoşe. Di bin van şert û mercan de, hem bi amadekariyên xurt û bi biryarîbûneke saxlem, di şert û mercên awarte de kurûltay li dar ket. Dema ku em li rewşa serokatiya me û êrîşên li ser gel binêrin; armanc bi tevahî jiholê rakirine. Sîstem tunekirina Tevgera Azadiyê wekî konseptek daye pêşiya xwe û gelek hêz jî piştgirî didin wan û ev qirêjiyên heyî erê kirine. Belê, ev di kurûltaya me de hatin nirxandin.

Em li ser mijarên mîna jin û qadro çawa dikarin li hember van êrîşan bisekinin û li Rojhilata Navîn vê zihniyeta neteweperest çawa bişkînin û di şûna wê de ya nû çawa ava bikin sekinîn. Serokatî vê wekî zihniyeta paradîgma nû binav dike. Divê em bikaribin li ser esasên konfederalîzma demokratîk, hem di aliyê siyasî hem jî di aliyê leşkerî de û di aliyê civakî de vî rihî bidin afirandin. Jixwe her roj bangên dijimin ên li ser Tevgera Azadiyê têne kirin. Her roj soz û biryara tunekirina me didin û her cure rêbazên şerê qirêj û psîkolojîk bi pêş ve dibin û didin meşandin. Digel van şertan û amadekariyên ku hatin kirin, kir ku bi serkeftî û encamên baş ji kurûltayê bê girtin. Kurûltay li hember îdea û êrîşen heyî bersivek bû. Li hember propandayên heyî, li ser sînor bicîkirina hêzên leşkerî û her roj ketina başûr têxistina rojevê re seknek bû.

Di warê siyasî û leşkerî de nirxandinên ku hatin kirin, wekî jin li ser esasên paradîgma nû û li ser esasên Konfederalîzma Demokratîk bi rengê jinê em bikaribin tevlîbûnek çêbikin û biryarîbûna ku di vê kurûltayê de derketiye holê bikaribin li derve baş biteyisînin. Lewre bi vî awayî nêzîkahî kir ku kurûltay bi serkeftî dest pê bike û bi serkeftî bi encam bibe. Gavên ku hatin avêtin yek jî esasî ji bona derve em dikaribin di Rojhilata Navîn de hezekî parastinê, em dikaribin xwe di aliyê îdeolojî de, di milê civakî de xwe birêxistin bikin. Û rêxistinbûna heyî hîn bêtir xurt bikin. Bi derve re bikaribin diyalog û têkiliyeke xurt çêbikin. Em bikaribin polîtîkayên tunekirin û jiholêrakirinê, dîsa şerê psîkolojîk a li ser Tevgera Azadiya gelê Kurd û bi taybetî jî li ser tevgera jinê bikaribin vala derbixînin. Dîsa ya girîngtirîn li hemberî jahrdayîna serokatî, wekî jin biryara me ev bû; ji bona jinê bangavaziya hevalê Erdal hebû ku digot wekî jin bi rengê xwe tevlî jiyanê bibin. Yek jî em bikaribin bi rengê jinê siyaset bikin. Yanî li ser esasên rêgez û felsefeya apocîtiyê em bikaribin siyaseteke rast di Rojhilata Navîn de bidin meşandin û em bikaribin li hember keda ku jinê daye xwe berpirs bihesibînin û xwedî lê derbekivin.
Di kurûltayê de hem bi amadekirina belgeyan hem bi perspektîfên Rêber Apo yên ku ji bona sîstema Konfederalîzma Demokratîk raber kiriye, li gorî xeta parastina rewa ya çalak biryarîbûn derket.
 

Wekî tê zanîn Koma Jinên Bilind ji gelek avaniyan(bileşenan) pêk tê. Li ser esasên çar avaniyan saz bûye. Di nava van avaniyan de hêzên parastina rewa YJA STAR e. Dîsa di qada civakî de YJA’ye û li ser pirsgirêkên civakî disekine. Di bingeha xwe de jinên ciwan, xebatên parçeyan û qadên civakî dide pêşiya xwe. Xwe li ser van her çar lingan xwe saz kiriye. Di nava rêxistinê de hêza wê ya esasî YJA STAR e. Di nava KJB’ê de hêzên parastinê yê xweser in. Ji bona YJA STAR’ê herî biryara girîng ku tevgera giştî jî di heman rewşê de, em di pêvajoyeke awarte de ne. Li hemberî polîtîka tunekirin û jiholêrakirinê xwe bi rengekî çalak parastin û li ser vî esasî em dikaribin li vî biryarî xwedî derbikevin. Wek YJA STAR hemû avaniyên KJB’ê vê biryarê girtin. Tabî ji bona YJA STAR’ê girîngiya xwe hebû. Ji ber ku di qada pratîkî de YJA STAR dibe îfadeya vê yekê. Ji ber vê biryara çalak a parastinê hate girtin û bi biryareke hevbeş a beşdaran di her şert û mercî de pêkhatinê hate dayîn. Em dikaribin hem di warê çalakî hem di warê jiyanî de hem jî bi taybet di warê xwedî derketina li Rêber Apo de ev biryar girtin ji bona YJA STAR’ê di rastiyê de biryareke gelek girîng bû. Di bin her şert û mercî de YJA STAR bikaribe di aliyê çalakî de destek bikî. Ku di her şertî de bikaribe vê bi rengekî xurt bibe zimanê wê. Hem bi çalakiyê xwe hem bi sekna xwe ya jiyanî. Bi taybet di milê îdeolojî û tevlîbûna jiyanê de û ji bona rola xwe ya pêşengiyê ya di aliyê fedayîtiyê de bi terza Zîlan û herî dawîn bi îdeayên hevalê Erdal ê ku di têkoşîna me de roleke girîng dide pêşengiyê û vê gotinê dibêje: “Ger jiyaneke hebe wê bi serokatî re be, nebe em qet jiyan nakin!” Jixwe biryara konferansa me jî ev bû. Di rastiyê de israra fedayîtî di xeta Zîlan, Bêrîtan û Sema de, di aliyê îdeolojîkî de kûrbûn, di xeta Zîlan de di aliyê çalakiyê de xurtbûn, di xeta Bêrîtan de berxwedaniyeke bêdawîn. Li hember ferasetên neteweperest, li hemberî ferasetên statûkoparêzî û paşverûtiyên ku di nav me de heyî li hemberî xeta îxanetê berxwedanî, gaveke ku em dikarin bêjin gaveke pêşeng bilîze. Yanî li ser vî esasî ev biryar hatin girtin. Di hêleke din de em wekî avaniyên jin; hem di milê tevlîbûn, di milê destekdayînê de, di warê qadê îdeolojî de em bikaribin rihê vê berxwedaniyê xurt bikin. Rihê hevbeşbûyînê xurt bikin. Di bin banê KJB’ê de ev avaniyên heyî bikaribin roleke pêşeng bilîzin. Di vir de rola YJA STAR’ê jî roleke pêşeng e. Ji ber ku hêzeke fedayîtî ku vê sîstemê biparêze ev hêz e. Ya ku bikaribe çavkaniyên xwe yên esasî bigire û di milê civakî de xurt bike, yek jî YJA STAR e. Wekî mînak di warê civakî de çalakiyan xurtir bike. Di aliyê civakî de gelek hêlên ku li hember jinê heyî, komkujiyên jinê hene. Jin wekî wekî navgînekê tê şixulandin, jinê anîne asta bêçarebûnê. Tenê yên ku herî zêde ji vî şerî zirar dibîne jin e. Yê ku herî zêde pêdiviya xwe bi parastinê heye, dîsa jin e. Ji ber vê yekê rola YJA STAR, roleke serekeye û dikare di tevgera jinê de rola parastinê bilîze.
 

Sîstema KJB’ê li ser esasên Konfederalîzma Demokratîk hatiye avakirin. Ev jî di nava xwe de xweseriyan dihewîne. Wekî ban e. KJB dibe banê van avaniyan. Di vir de rola YJA STAR, jiyanîkirina xeta parastina rewa ye. YJA jî di qadên civakî de, bi taybet bi pirsgirêkên civakê re, her qadek heyî, wekî mînak li Başûr, Rojhilat û Rojava di bingeha rêxistinbûnên ku hatine çêkirin avaniyên xwe ji wir digire. Di milê siyasî û rêxistinî de xwedî roleke esasî ye. Ev jî bingeha xwe ji van avaniyan û ji van qadan digire. Rêxistinbûna wan hem di milê tevlîbûn de, hem di milê çalakiyên demokratîk de pêşengiyan derdixe. Dîsa jinên ciwan jî girêdayî vê xebatê ne. Tabî ev xebat gelek çarçoveya xwe fireh e. Li ser vî esasî mesele bêtirî xwe di warê zagonî de li ser van esasan disekinî. Dîsa di warê civakî de li ser disekinî. Jixwe berê jî serokatî destnîşan dikir ku; her avaniyek li ser esasê rolên xwe, li ser esasên qadro avakirinê û di milê pirsgirêkê civakê de çareserî bîne. Wê zêdetir di milê civakî û siyasî de rolê xwe bilîzî. Di nava xwe de parçe parçe rêxistinbûniya wê heye.
 

Ev rêxistinbûn, sîstema xwe heye. Rêveberiya xwe hene. Ev rêveberî her yek nava xwe de, di nava sîstemekê de karên xwe dide meşandin. Rasterast girêdayî YJA’yê ne. YJA jî di nava van avaniyan de rasterast bi KJB’ê re girêdayî ne. Li ser vî esasî xwe tanzîm dike. Di milê îdeolojî de, di qadên îdeolojî de PAJK e. PAJK zêdetir li ser avakirina qadroyê îdeolojîk de bi perwerdehiyên bêtirî îdeolojîk û di rastiyê jinê de kûrbûnê pêk tîne û li ser van esasan xwe tanzîm dike. Ji nû ve avabûna PAJK’ê de ev komên lêhûrbûnê ne. Dîsa ji bona avaniyên din qadro perwerde û temîn dike. Perspektîfên di aliyê îdeolojîk de, di aliyê têkoşîna zayendî de roleke girîng dilîze. Ev rola wê ya îdeolojî bingeha xwe ya esas ji xeta apocî digire. Wekî jinên apocî bikaribin xwe bi hêz bikin û bi vî hêzî di nava van avaniyan de milê îdeolojî temam dike. Mîna ku me got her yek rola xwe cuda ye. Rola PAJK’ê jî li ser vê bingehê ye. Jixwe me rola YJA STAR jî gotibû. Evanan hemû di banê KJB’ê de xwe bi rêxistin dikin. KJB hem banê hemû avaniyan e û têkiliyên di navbera wan de tanzîm dike. Li ser esasê her avaniyeke ku xebatên xwe dide meşandin, rasterast girêdayî KJB’ê ye. Yanî ev berdevkên ku hatine diyarkirin û bernameyên ku hatine derxistin, bingeh û hêza xwe ji van avaniyan digere û bi vî awayî tevlîbûnek çêdibe.
 

Her avanî di nava xwe de cuda cuda peywir û komîsyonan ava kirine. Bo nimûne komîsyona serokatî heye, bi taybet rewşa serokatî lêkolîn dike. Îdolojî û felsefeya serokatî belavkirinê bingeh digire. Dîsa di bin banê PJAK’ê de komîsyonên cuda cuda hene. Heman tanzîm di YJA STAR û di YJA de jî heye. Yanî sîstemeke konfederal e. Jin jî di nava vê sîstemê de xwe bi hêz dike û di bin vê banê de xebatan dide meşandin. Di rastiyê de bi giştî hemêzkirina hemû avaniyane. Bi kurtasî mirov dikare bêje, rol û peywira esasî; yekemîn îdeolojî, duyemîn; parastina rewa û sêyemîn jî qada civakî ye. Her kesekî li ser xebatên xwe yên ku tê meşandin û yekî agahîdayînên ku têne kirin di nava diyalog û danûstandinekê de, bi riya KJB’ê tê kirin. Jixwe ji van avaniyan yên ku wekî rêveber cî digrin hene û avaniyan temsîl dikin. Her yek di nava xwe de xweseriyên xwe û xweser xebatên ku didine meşandin hene. Yanî sîstema xebata KJB’ê ya avaniyan(bileşen) bi vî awayî bi rêve diçe.
 

Bi rastî di aliyê moral û coşê de kurûltayeke cuda bû. Li hemberî têkoşîna ferasetan rihekî xwedî îdea derket holê. Em wekî keçên apocî dikarin li çar parçeyên Kurdistanê û ji bona giştî jinên cîhanê yên ku hene, hemêzkirina van hemûyan, ev di rûyê hemû hevalên ku beşdar bûne de xuya dikir. Ya girîng ku berê Rêber Apo diyar kiribû, li ser Peymana Jinê hate sekinandin. Li gorî vê divê bixwe bixwe hiqûqa xwe bide avakirin. Divê bikaribe makezagona xwe bixwe bixwe ava bike. Em dizanin ku di dinê de cara yekemîn di sala 2002’yan de li Ewropayê pêk hatiye. Bes di Rojhilata Navîn de yekem car ji hêla Tevgera Azadiya Jinê ve pêk hat. Ji ber ku herî bêtir, ev li Rojhilata Navîn pêwîst dike. Taybetmendiyên Rojhilata Navîn hinek cuda ne. Her çiqas di cewherê xwe de cewhera mirovatiyê be jî, destpêkê jin li ser vê axê winda kiriye. Li gorî felsefeya me ciyê ku ketin pêk hatibe wê hilpekîn û rabûn jî hebe. Îro di Rojhilata Navîn de li gorî paradîgmaya nû û Konfederelîzma Demokratîk de amadekariyên avakirina makezagona jinê tê kirin. Ev proje raberî kurûltayê hate kirin. Ev moraleke mezin afirand. Lêkolînên ku çêbûn hatin raberkirin. Yanî bi vê, vegera cewhera jinê pêk hat. Li hemberî neheqiyan biryarîbûna vegerê pêk hat. Di her avaniyê de her hevalên ked dane û xebitîne û bi taybet hevalên ku şehîd ketine û ji her parçeyên din, hevalên mîna Uta, Elefterya, Zîlanan hatin bibîranîn û kurûltay bi ronakiya wan bi encam bû. Jinên ku ji bona azadiyê bedenên xwe şewitandin, dîsa jinên tirk, ereb, ecem û ewropî reng û dewlemendiyê diyar kirin û bi wêneyên wan kurûltay hate xemilandin.
 

Di vê kurûltayê de îdeabûna keçên apocî ji her demê bêtir derket pêş. Ku serokatiya me digot; “Yek keçek û xortek jî girêdayî min be bes e!” bû rênîşander. Di her hevalî de hêlên wan afirîner ji çavên hevalan dibiriqî. Rihekî hevbeş di kurûltayê de derket holê. Heyecan û coş di asta bilind de bû. Di dawiya kurûltayê de şîarên me jî hatin diyarkirin; “Emê wekî hevalê Erdal bê serokatî jiyanekê qebûl nakin!”, “Em wekî ku hevala Viyan diyar kiriye, li hember azadî û jiyana serokatî xefletê jiyan nekin”, “wekî hevala Elefterya sînorê xwestekên azadiyê bilind bikin”, “wekî hevala Uta em rihê di neqeba mirovatiyê de, enternasyonaliyê temsîl bikin”, “wekî hevala Zîlan dema ku pêwîst bike emê bedenên xwe parçe bikin” û “wekî hevala Bêrîtan jî emê li hember xeta îxanetê bibin bersiva têkoşîna azadiyê”
Li ser esasên van dirûşmeyan ku em bikaribin layîqî Rêber Apo bibin. Serokatî dibêje ku; “Jineke ku li çiya jiyan dike, ji bona min gelekî wateyê xwe heye.” Divê em di vê xetê de xwe kûr bikin û di her şert û mercî de bikaribin di xeta parastina rewa ya çalak de xwe bi pêş ve bibin û xwedî derbikevin. Esasê biryara kurûltayê ev bûn. Ev tespît hate kirin ku, Konfederalîzma Demoktarîk di azadiya jinê de dibûhure. Hedefa bingehîn konfederalîzma demokratîk di xwe de avakirin bû.
 

Herî dawîn ên ku jiyana me, pêşeroja me, sedema hebûna me jahr bike, emê jî li hemberî vê xwedî têkoşînek bilind bin. Emê tu carî tunekirin û jiholêrakirina gelê xwe qebûl nakin. Di her şert û mercî de emê bi rengê jinê di îdolojî û felsefeya serokatî bidin jiyanîkirin. Her hevalek bi vê moralî ji kurûltayê derket û îdea û biryarîbûn derket asta herî bilind. Wê ev jî me bibe bigihîne cewhera jinê ya ku windabûye û emê di vê oxirê de şopvanên bêeman bin.