Dema ku ez dixebitim, tême ser xwe. Lê ku ez dev ji xebatê berdim, mîna miriya me. Vanan xebatên mezin ên siyasî û leşkerî ne. Dema ku bi vî şerê germ re dikevin nava hev, ez bahsa bahozbûnê dikim. Li qada ku em lê ne, ne pêwîst e ku em mîna bahozê bin, lê di nava şerê germ de tarza me bi tevahî tarza bahozî ye. Ev tê selmandin. Mîna ku me bahs kir, tu ji fermandariyê bipirsî, ku tuj dibe, ku dertê ciyê herî jor, dest bi tiraliyê dike: Kêm bifikire, herî kêm tevbigere û bi qasî dikarî bi derfetên şer û partiyê bilîze. Ev jî axatiya kurd e; tiralî, herî kêm fikirandin û herî kêm sazîbûyîn. Heval, te xetereye herî mezin anî serê me. Vaye ez li hemberî we me, mîna ku her dixebitim tême ser xwe. Niha cezayê herî mezin ê ku li hemberî min pêk bê, min ji van derfetên bi sînor ên xebatê dûrhiştine.

Ku rastî ev e, tu yek ji we nikarin înkar bikin ku hûn di dîrokê de bi nirxên şer ên encam girtî hatine peywirdarkirin. Wê demê dipirsim: Çima hûn mezin nexibitîn? Çima we xwe ne gihande azwerî û zewka mezin a vê xebatê? Vaye ez dibêjim ku hûnê vê fêm bikin. Her ku hûn vê fêm dikin, hûn sosyalîst in, hûn şervanên azadiyê ne. Bi fêmkirina vê hûn têne ser xwe û jiyan dikin. Ji bilî vê, her cure ferasetên jiyanê yên derve sexte ne û xwe xapandin e. Encama wê xetereya têkçûnê ye, jiholêrabûn e. Ev jî bi tu hincetê nayê bincilkirin. Ger ku me di vê bingehê de fêm bikirana, ku em dibêjin wateya tarza xebatê ev e, niha jî ji bona ku em li ser nekevin pir kêm hincet hene. Dibe ku qezayek belayek bibe, çewtiyeke ku di hesab de yan kêmasiyek bibe, wê ev jî demildest bê çareserkirin û wê encam teqez serketin be. An jî bandoreke cuda ya xeta şer û bandora dijmin a rasterast an nerasterast be. Li hember vê jî, şerekî rojene yê şoreşgeriyê heye û di encamê de şer dike.

Hûn hewl didin ku soz bidin. Van rastiyên bingehîn, di radeya dawîn de, li gorî min hem tê fêmkirin hem jî pêwîstiyên wê bi hêsanî em dikarin bînin cî. Yanî tarz û tempoya xebata we, ji bona ku bigihîje vê û di vê demê de pêwîstiyan bîne cî têr nake. Zêdehiya wê jî, kêmasiyê wê jî, divê hûn di xwe de bibînin û derxin holê. Di vê wateyê de dibêjim ku ev dewre, ji bona hemû partî û artêşa me ji nû ve saz bibe zêdetir rênîşander e û wê encam bigire. Ne pêwîst e ku bixapînin û bêne xapandin. Dîsa ne pêwîst e ku bi nêzîkatiyên kêm xwe bixapînin. Êdî bi van derfetan, bi asta şerê me yê heyî, di vê wateyê de yên ku sozê xwe baş dabe, di biryara xwe de zelal be, digel vê yekê çewtiyeke –ku kêmasiyên biçûk hebin jî em kesan berpirs nagirin- cidî û teknîkî nebe, wê pêwîstiyan bîne cî û êdî birêvebirina kar pê maye.

Careke din em bi kûrahî li ser şer rawestiyan, me netêriyên mezin ên jiyanê anî ziman. Ji bona destpêka şer, vegotinên li ser fermandarî, bîrdozî û polîtîkayê ji bona her kesî derbasdar e. Ger ku hûn hemû di vê bingehê de beşdariyê esas bigirin, wê encam ketin be. Bê îdeolojî, polîtîka, rêxistin, tarz û tempo, ji şêwazê dûrî, bi kurtasî meşeke ku ji taybetiyên serokatî dixwaze bide rûniştandin dûrbûn, ne mûmkûn e ku serkeftinê bîne. Kesek çiqas dirûst be bila dirûst be, çiqas bixebite bila bixebite û xwedî wêrekiyeke bêhempa be jî, di encamê de wê bikeve.

Ev ne çarenûs e? Na. Ev gundîtî ye, ne çarenûs e. Kesayetiya ku li Botanê pêk hatiye, kesayetiyeke gundîtî ye. Dirûst e, wêrek e jî, lê li gorî takekesiya xwe, li gorî gundîtiya xwe dixebite.  Ne siyasî ye, ne zilamê rêxistinê ye, ehbap-çawiş e. Bi derdora xwe re, ne bi partiyê, li hev û din têne girêdan. Ji ber vê yekê jî, ne mûmkûn e ku li ser bikevin. Bi vê tarza jiyanê, bi vê nêrînê, ne mûmkûn e ku artêşa gel ava bibe, şerê gel bi pêş bikeve û esasên rêhevaltiya partiyê bi cî bibe. Ger ku vanan nîn bin, hûn çiqas şer bikin jî bikin, çiqas egîd bin jî, wê encamek bi dest nekeve. Divê hemû heval, yên ku şer dikin û di vê xalê de teng dibin baş fêm bikin.   

Dema ku me dest pê kir, em li ser pratîka şer sekinîn. Me ew tarza ku bi erzanî bi me dide windakirin û serkeftinê bi xwe re nayne vekir. Ger ku hûn vê nirxandina me tenê jî esas bigirin, wê ji bona serkeftinê têrî bike. Wê demê hûnê bikaribin netêriyên ku hatine jiyandin, ne tenê di şexsê xwe de, bi awayekî bibe malê hemû partiyê çareser bikin. Hûnê bikaribin yên di rojên borî de çareser bikin. Ku hûn fersend bidin pêşketinên mûhtemel ên ku pêk bên, hûnê bikaribin li hember rawestin. Me ev hêz da we. Ji bilî vê çareyek nîn e. We ew qas bi erzanî şehîd dan, hemû yek bi yek lehengbûn. Ger ku ew bi awayekî rast bi xeta partiyê bihatana girêdan, we bikaribûya îdeolojî û polîtîka dabûna ev hevalên Botanê, wê bi tena serê xwe welat ber bi rizgariyê ve bibirana. Mixabin ew fermandarên takekes û ne dirûst, ew fermandarên ku ji îdeolojî û polîtîkayên partiyê bêpar in, yên ku şer li gorî kêfa dilê xwe birêve dibin, bûne sedema van şehadetan. Sedama lêdanên ku em dixwin û sedema fersendên dîrokî ji dest me çûyîn jî ew in. Ev jî divê biçûk neyê dîtin.   

Dema ku tu bê îdeolojî, bê polîtîka û bê rêber tevbigerî, tu yê wisa bikevî. Wê kî zirar bibîne? Hûnê bixwe zirar bibînin û di şexsê we de wê tevahî gel zirar bibîne. Em niha ferasetên ku li Botanê li ser tarza şer bi bandor e baştir dibînin. Çima wisa dibe? Ger ku kesek serdestê xeta partiyê bûna û dirûst bûna, niha Botan wê bibûna welatek serbixwe û dijmin tê de bifetisiyana. Lê ji ber fermandariyeke kêfî, ji ber tarza fermandariya gundîtî û ketîbûna rihetiya xwe, hem ew bixwe gelek ketin hem jî wisa hêz dan dijmin. Yên mayî jî, gelek hacûc, bi qisûr û di nava kêmasiyan de man. We ji vê çi fêm kir? Tu tiştek. Hûn bi awayekî seyr westiyan, bi awayekî seyr we bar rakir, lê vala vala. Ma ev çarenûs e? Na, ev gundîtî ye. Ma min ji we re got herin wisa bikin? Na. Serokatî ne ev e, li hemberî çavên we hemûyan e. Serokatî, di ser şer de çûyîn e, bipêşxistina jiyana rêhevaliyê ye. We dît ku serokatî çawa îdeolojiyê bi dest digire, çawa pirsgirêkan bi riyên siyasî çareser dike, çawa moral bilind digire, bi çi awayî mirovan diafrîne û dibe hêza rêveberiyê.

Ji we zêde daxwazeke me nîn e. Yek hevalek bi dirûstî fêm bike û derbasî pratîkê bike, wê gelek tişt ber bi serkeftinê ve bibe. Di vê xalê de divê hûn gundîtiya xwe di wateya rastîn de ser û bin bikin, kêfiyetê qebas bikin. Di vê rêjeyê de hûnê bikaribin xwe bigihînin partî û serokatiyê. Ehmeqî nekin, yanî hûn bêjin; “kêfiyetiya min e, wê kes min nebîne, li serê çiya me, çi bikim wê ji min re bîmîne” hûnê winda bikin. Ev nêrandin mirin e. Beravajî vê yekê divê tu bêjî; “ezê bi tevahî dilê xwe, bi hemû mejiyê min ê partiyê ez tenê bixwe bedelî partiyê me û ezê derfeteke biçûk jî ya derdora xwe vala neşexulînîm û têxim xizmetê” Ev nêrandin, nêrandina serokatî ye. Dema tu bêjî; “Kêfa min wisa dixwaze, ezê hinek axatî bikim, ezê nexebitim, ezê bi derfetên partiyê bilîzim û li rihetiya xwe binêrim” wê demê tu ji xayînek xayîntir î. Gelek hevalên me, fermandariyê wisa fêm kirin, bi van nêzîkatiyên xwe gelek zirar dan me. Axa ye, bi hevalê xwe re têkilî bi pêş naxe, bihevrebûn nîn e, hakimbûn nîn e, hemû keç û xortên li derdora xwe diguvêşe û dide revandin. Ev jî xayîn e, ji sîxurek xerabtir e. We çima fersend da yên wisa? Ji ber netêriyên we hate dayîn. Ger ku di şerê Botanê de, ji kêmasî, çewtî, netêriyan re fersend nehatina dayîn, niha hûn bûbûn dewlet û her yek ji we, derketibûn asîmanan. Hûn çima nikarin bibin? Ev ji ber ehmeqî, ehbab-çawişî û bêçaretiya we ye. Ev ne çarenûs e.

Wê bidome….