M. Siyamend BEGLAYÎ

Tiştekî derî demê nîn e.

Dîrok bi demê dest pê dike, bi demê bi dawî tê.

Lê gelek heyam hene ku li derî demê dimînin. Ev demên winda, di dîroka gelê kurd de pir in. Dema dîrok bûyeran zevt neke û di hunandina xelekên civakê de bi cih nekê, valahî derdikevê holê. Di dîroka kurdan de valahiyên deryayî hene. Ev jî dibine sedemên xeletî û şaşiyên mezin.

Dîrokzan, ji bo têgihiştin û fêrbûna van heyamên li derî demê dimînin, serî li “matematîka civakî” didin. Matematîka civakî, hesabnasiyeke zanistî ye. Her çiqasî sosyolog jî serî li vê riyê bidin jî, gelek caran ji bo sosyologan pêwîst nabe. Ji ber ku rêwîtiya sosyologan a dem û dewranan û gera li heyaman hêsatir ji ya dîrokzanan e. Sosyolog xwe pêwîstî rêwîtiya valahiyên dem û dewranan ku di dîrokê de cih nagirin, nabînin. Bi dema îroyîn mijul dibin û xelekên li ber çavan wek çavkanî nîşan didin. Dîrokzan ne wisa ne. Dîrokzan her dem, li hemberî bûyerên zordest bimînin û bikevin nava dafik û xefkan jî, di xeşîm û labîrentên dîrokê de rêwîtiya xwe didomînin...

Helbet, dîrok jî nikare derbikevê derî demê. Mîna erda bi gêsinê cotkarî ve bizeliqe, heyam bi hiş û ramanê dîrokzan ve dizeliqe. Wî bernade!.. Ger, dîrokzan ne bi hêz be û ne xwedî hiş û ramanekî azad be, dikeve bin bandora bûyeran. Di encamê de, bandora siyasî, hiş û ramanê dîrokzan têk dibe û wî di nava tengezariya alîgîrî de ditevizîne. Mînaka vê bextreşiyê, cîhana entelektueliya tirk e. Pir balkêş e, bandora fermiyeta siyasî ku bandor li hest û mêjiyê mirovan kiriye, di hest û mêjiyê entelektueliya kurd de jî, ziyanên mezin kirine. Hemberî ku Şoreşa Kurdî, weke volqaneke tofanî mirovê kurd hejandin jî, hinek kes û derdor ji tevzînokên hiş û ramanê fetsînok a îdeolojiya tirk xelas nebûne.

Ji lal û ebkemiyê zêdetir, kor û kerende mane.

Du beşên entelektueliya kurd hene.

Beşê yekemîn, bendetî û koletiya dijmin erê kiriye û heya bi xiyanetê çûye û xiyanet kiriye pîşe û karê xwe yê malbatî. Ev eniya ku bi cil û bergên kurdîtî dijîn, afirîgeriya heyamên li derî demê dikin û bûne hêlîna xiyanetê, bûne çavkaniya gemarî û kirêtiya dîroka gelê kurd. Bûna destê dijmin ên di nava tevgera civaka kurd de û bûne çekê kujerî yên di nava civaka kurd de. Birîna mûmerî ne, ne derman dibe û ne jî têk diçe... Ev beş sextekar e û serî li deq û dolaban dide; destên xwe di rengên cuda de dirêjî nava eniya têkoşer dikin û zext û zorê li malbatan dikin ku ciwanên kurd bikarbînin. Bi îstîxbarata dijmin sifîl û esker re têkildar in û dibine hêlîn, palikên planên dijmin.

Beşê duyemîn, di nava tengezarî û belengaziya hiş û ramanê bindestiyê û di nava hestên bexilî û zikreşiya kesayetiya felcbûyî de tevdigere. Hin bi zanîn û hin ji bexîlî û zikreşiyê, ziyanan didine têkoşîn û berxwedana gelê kurd. Ziyanên vî beşî, gelek caran digihe radeya herî bilind ku eniya têkoşer hêrs bike. Armanc çi dibe bila bibe, hewldan û kiryarên vî beşî jî xizmetê ji dijmin re dikin.

Pêwîst e bête zanîn ku qonaxa îroyîn pîvan e û kefikên dîrokê li meydanê ne. Ev kefikên mêzîna dîrokî neynika erênî û neyîniyê ne, neynika bextreşî û bextewariyê ne, neynika dîmenê şaşî û xeletiyan e, neynika qencî û başiyan e, neynika xiyanet û welatparêziyê ne. Ji ber ku qonax dijwar e, erd û ezmanê Kurdistanê agir difûre. Demjiyana mayîn û nemanê ye.

Di demên diyar de û dema pêdiviya dewleta tirk bi wan hebe derdikevine holê û dengê xwe bilind dikin. Gelek ji wan berdevkiya sîstema korucitiyê jî dikin. Lewra gelê kurd, wan ji xwe nahesibîne. Lê ew li ser navika xwe dibirin û dem deman dikevine nava hewldanên ku berdevkiya gelê kurd jî bikin. Serokwezîrê tirk Erdogan, belaş negot: “Palamenterên min” û vala zend û bendên xwe ji bo berdevkiya gelê kurd ne çikandin. Di lîteratûra şerên neteweyî de, ev eniya di derya xiyanetê de fetisî, di çarenûsiya gelê kurd de nikare bibe xwedî gotin, pûç in!...

Lê beşê din... Yanî kes û derdorên ku di meydana siyasî de nikarin bibin pêşeng û rêzanên civakê, di aliyê entelektuelî de derdikevin pêş û dixwazin rol û misyonekê bigirin ser xwe. Dema nekêrî, belengazî û bêzariya wan a di holka siyasî de xuya dike, serî li riyên cuda didin. Riya herî hêsa êrîşkeriya li hemberî Tevgera Azadiya Gelê Kurd û dijîtiya li hemberî Şervanên Gelê Kurd e. Ji berdêla ku bi hiş û ramanê
xwe riyan nîşan bidin, bîrdozan biafirînin û pêşkêş bikin, êrîşkeriyeke ku bikêrî dijmin tê dikine jiyanê. Li vir, ew heyamên ku li derî demê dimînin, zêde dibin û pêdiviya serlêdan û karanîna matematîka civakî derdikevê holê. Hingî kar û rêwingîtiya karwanê azadiyê zor dibe. Dîroka kurdan, bi van mînakan dagirtiye. Ew heyamên ku li derî demê mane û îro bi awayekî buxzî û kîndarî derketine hemberî Tevgera Azadîxwaz a Gelê Kurd û 85 hezar car derxistine holê, xelekên herî asê ne, xelekên xwedî bandor in û bingeha temsîliya bextreşî ya vê demjiyanê dikin. Xeleka herî dijwar a siyaseta inkar û jiholêrakirinê...
Du mijarên balkêş û giring in. Lê mixabin ne dîrokzanên kurd û ne jî sosyologên kurd hene ku bi ser van mijaran de biçin û rastiyên civaka kurd derbixin meydanê. Bextreşiyeke mezin e. Entelektueliya kurd, di nava derya malperan de xwe winda kiriye. Ji afirgerî û berhemdariya watedar a belgeyî dûr ketiye û di nava okyanusên teknolojîk de fetisiye. Navê vê dikare bibe “kîna kesayetiya şikestî, têkçûyî”... Helwesta sosyolojîk a gelên bindest...

Konjoktura siyasî ya îroyîn jî derfetan dide wan kes û derdoran. Balivandina ba û bahoza quretiyan û dêrana bêndera gotinan hêsa ye. Jixwe mijara sosyolagan li vir dest pê dike.

Matematîka ku dibêjin, gerdûn ava kiriye, mixabin derî mirovan e û di xizmeta bazirganan de ye. Ji bo diyalektîka pêvajoyê, ev beşê zanistê sertewandî ye û hêza xwe winda kiriye. Fizîk jî wilo!.. Mirovan di nava çerxa xwe de dihêre. Diguhere!..

Enetelektuelên kurd, ku ji zevtkirina rastiya demê û heyama îroyîn dûr in, hinek bûne diranê çerxê, hinek jî di nava diranên demê de têne hêrtin.

Çerxa zordest a cîhanê; li hemberî pêşeroja gelê kurd, li hemberî çarenûsiya gelê kurd pêvajoyeke dijwar kiriye rojevê û ha bê rawestandin kar dike.

Demeke dirêj e û di nava herka hêdî ya demê de, li dijî Tevgera Azadîxwaz a Gelê Kurd, dengên biyanî, ji rastiyê dûr derdikevin, xizmeta vê çerxa dijwar a li hemberî gelê kurd dikin. Gotinên ku ji lêxistina dilên kurmî difûrin, xerabtir ji gotin û êrîşkeriyên hovane yên dijmin bandorê dikin.. Kî ne ev kes û derdorên ku bi navê entelektueliya kurd dikevina nava van hewldanan? Kî ne ev kes û derdorên ku ji gelê kurd qut û temsîliya wan a deh kesan tune ye? Kî ne ev kes û derdorên, ku êş û azariya komên xelkê nabînin, hawara gelê kurd nabihîzin û tenê di komcivînan de û di kanalên telewizyonên tirk de, bejna xwe nîşan didin?

Îradeya siyasî, îradeya entelektuelî bi hinek pîvan û rêbazan hatiye kifşkirin. Gelo pêdivî bi hejmartina van rêbaz û pîvanan heye? Naaa!..

Qet nayê bîra van kes û derdoran, ku sewt û nefesa wan bi xwe jî, ciwanên kurd in. Naxwe, heyamên winda ku pêşerojên gelê kurd dikirin nava qevezê û di gevzeka mirinê de diferfitandin, îro jî wî li hemberî wan bibin bangorê; bibin çerxa aşê hêrtinê. Lê na, ciwanên kurd ku 25 sal in li hemberî dijminekî hov şer dikin; li hemberî serma, li hemberî berf û bagerênekên seqemî, li hemberî şert û mercên giran ên xwezayî, li hemberî birçîbûn û bêrîkirinê, berxwedaneke mezin didin û rê li ber windabûna heyama îroyîn digirin ku li derî demê nemîne.

Ev navê guhertina herka çemê dîrokê ye.

Bifermon: Planekî Erdogan û Bush heye... Operasyonên hewayî gava yekemîn e. Gava duyemîn wê bibe operasyona bejahî... Di vî planî de dagirkina beşekî ji ya Başûrê Kurdistanê heye, têkbirina bidestketiyên gelê Başûrî heye, dengê xwe bilind bikin... Kê û kî destê we digire?