Hefteya borî nivîsa me ya li ser “herêma tampon” rê li ber nîqaşan vekir. Li hundir û derve, gelek derdor li hember pêkanîna herêma tampon dijberiya xwe diyar kirin, genelkurmay jî ya ku kirine hemû qadê nagire nava xwe û ne herêma tampon e ye paraste.

Encax hefteya borî yên ku hatin jiyandin, nivîsa me piştrast kirin û vê biryara herêma tampon bi hêztir kir. Wekî mînak, zîrveya terorê ku genelkurmay û nûnerên di asta jor de gihandin hev, daxuyanî û teyisînên ku bûn, tê vê wateyê ku hikûmet vê biryarê dipejrîne û pêwîstî têne plankirin. Nexwe ev biryara ku ji bilî jendermeyan artêşa ku li bajarok û bajaran derfetên peywir digire, tê çi wateyê? Ev zagona ku rayeyek zêde dide polîs û hêzên ewlekariyê ji bona çi hatiye derxistin?

Ji vê wêdetir, qey ew tîmên taybet ên ku li herêmên kurdan e, kêm hatine dîtin û biryara ku bi hezaran tîmên taybet ên nû bişînin herêmê hatiye girtin. Baş e, wê van tîmên taybet ên bi rûpûş û xwe vedişêrin çi bikin? Her hal wê polîstiya trafîkê nekin. Aşkere dixuye ku di pêvajoyên pêş me de wê li herêmê kuştinên kiryarên wan ne diyar, şewitandina gundan û bi zorê sirginkirin bêne jiyandin.

Jixwe nîqaşên di nava rêveberiya dewlet, qedemeyên jorîn û serokên partiyan de tê kirin nîşaneya vê yekê ye. “Di nava sînorên Irak û Tirkiyê de çend terorîst hene?” Yên ku hejmarê kêm dibêje, wekî biçûkdîtina terorê tên sûcdar kirin; yên ku hejmarê zêde dibêje jî, bi propagandakirina terorê têne sûcdarkirin. Çi xerîb e, wisa dixuye ku rêveberiya dewletê hatine rewşa “nîçarvanê seriyan”

Ku em van hemûyan bigihînin hev, wisa tê fêmkirin ku biryara ku gund û bajarokên li ser sînorên herêma Tirkiyê-Îran-Iraqê bê valakirin hatiye girtin. Tê çavdêrîkirin ku bi rêveberiya Îranê re jî hevbeş tevdigerin. Li ser navê “herêma bi ewle”, bêyî ku nîqaş bibe, tê xwestin ku “herêmeke bê mirov” bê avakirin. Aşkere ye ku, ev tê tehcîreke nû a kurdan. Ji ber vê yekê biryara ku der barê nifûsa kurdan de hatiye girtin, di rastiyê de biryara afirandina herêma tampon e.

Tehcîr, civakekê an jî gelekî bi zorê ji cî û waran koçberkirine. Helbet ev nayê wateya ku berê ciyek hatiye amadekirin û têne bi cî kirin. Tê wateye bi zorê ji ciyê ku jiyan dike bê qewitandin, avêtin û belavkirinê. Di dîrokê de tê zanîn ku osmanî “tehcîra osmaniyan” kirine. Di roja me ya îroyîn de, ya ku li ser navê “qirkirinê” tê nîqaşkirin ev e.
Berê jî li hember eşîrên kurdan pêkanînên tehcîrê bi pêş ketine. Wekî mînak, li Dersîmê di salên 1938’an de ev pêk hatiye. Hê jî hinek herêmên bi heman navê têne bibîranîn wekî “herêmên qedexe” îlan bûne û nufûsa li vir neçar hiştine ku li herêmên din jiyan bikein. Di rastiyê de yên di sala 1994’an de hatin jiyandin, di cewherê de xwe de tehcîr e. Di vê pêvajoyê de bi hezaran gund hatin şewitandin û wêran bûne û bi milyonan mirov ji cî û warên xwe hatine derxistin û qewitandin. Îro li bajarên mîna Stenbol, Îzmîr û Çukurovayê bi qasî heft-heşt milyon kurd, bi zorê ji cî û warên xwe hatine derxistin. Bi vî awayî ev nufûs pêk hatiye. Genelkurmayê wê demê Doxan Gureş ku xwediyê van pêkanînan e, bi pêkanînên xwe her dem peznê daye û bi vî awayî ketina wî ye meclîsê çêbûye. Li herêmên ku mijara gotinê ne, ji sê beşan yek ên kurdan wê demê bi pêkanînên tehcîrê re rû bi rû mane an go bi zorê ji ciyê xwe hatine derxistin. Genelkurmay Bûyûkanit, dixwaze karê berê yê genelkurmayê kevn Doxan Gureş temam bike. Jixwe di bernameyeke TV’î de Doxan Gureş gotibû; “Ku li Bûyûkanit dinêrim, mîna ku li eynikê binêrim” Ev, di pêkhatina tehcîra kurdan de, wisa dixuyeke wê zêdetir wisa be. Diyar e ku tehcîra ku pêk bê, wê ne mîna ermeniyan bi tevahî be, tê xwestin tehcîra kurdan herêm herêm û parçe parçe bikin. Tê fêmkirin ku, ji ber pirbûna nufûsê û li derveyî sînor in, wan ber bi plansaziyeke wisa de dibe.

Li vir pêwîst e ku em xisûsê diyar bikin; wê tehcîr nikaribe pirsgirka kurd çreser bike û kurdan biqedîne. Îro pirsgirêka kurdan ku li Tirkiyeyê belav bûye û li derveyî welat rewiqiye, li ciyên ku lê ne rêveberiyan tengav dike. Tehcîrên nû, wê ji bilî mezinkirina pirsgirêkan wêdetir tiştek din neke. Wê ev berxwedaniya kurd bi rivîn bike, mezin bike û bigihîne hev. Ji vanan jî wê herî zêde Tirkiye zirar bibîne. Ji ber vê yekê Tirkiye, ku polîtîkayên ku zirarên wan di serî de belî ne, xwe dûr bihêle. Helbet kurd van pêşketinan ji nêzîk ve dişopînin û dizanin ku van polîtîkayan ji bona wan bi tevahî ji holê rakirine. Kurd vê yekê dibînin û fêm dikin.

Ji ber vê jî, divê neyê hêvîkirin ku, wê kurd bêdeng bimînin û tenê temaşe bikin. Wekî mînak; ber bi ku ve bêne sirginkirin jî, wê li wir zêdetir bigihîjin hev û ziman û çanda xwe bipêş bixin. Dîsa wê bi xwestek û bi hêsanî dev ji warên xwe bernedin. Ku tengavkirin hebe jî, di şûna ku li Tirkiyê belav bibin, ber bi herêmên kurdan ên li Iraq û Îranê ve çûyînê tercîh bikin. Her wiha kurdên ku li Stenbol, Îzmîr û Çukurovayê belav bûne, dikarin li axa xwe vegerê jiyan bikin.

Bi kurtasî kurd ne bê çare ne û wê dev ji welatê xwe bernedin. Tehcîr bi talûke ye. Ku carekê nufûs ji ciyê hat qutkirinê û bi tevger bû, mîna ku di serhildanan de wê bi ku de here û çawa bibe, ji berê de ne belî ye.