Aras Hêzil

Demeke kin maye ku ez berê xwe bidim serê çiya û dest bi jiyaneke nû bikim an go ez ji nû ve ber bi zayîneke nû ve rê bigirim. Wê demê pêdiviyên ku ez li pişt xwe bihêlim an jî ew tovê ku ez di nava xaka bîranînan de biçînim, wê çi be?

Rojek ber bi êvarê bangî çend hevalên xwe yên ku zarokatiyê bi hev re jiyankiribûn kir. Ber bi dawiya gund ve çûn, li serê girekî bilind berê xwe dan bilindahiya çiyayê Cudî. Henasên kûr dikşandin, ji bihna bayê ji bakur pêl bi pêl dibihîstin. Koma hevalan bi baldarî li benda lawikê şepal man, lê ji meraqan xwe negirtin, xwestin pirsiyar bikin û dema jê re gotin: “De ka bêje, em hevalê hev in, em amade ne bi hemû derd û pisgirêkan parve bikin, ma çi bi serê te hatiye, em hîsdikin ku him tu xemgînî, him jî kêfxweşî. Ma qey tu û hinek pevçûne? Yan te tiştên nebaş bihîstine, yan jî tu evîndar bûyî?

“Rast e” ji nişka ve axîneke kûr kişand û bersiv da, keser bi keser hesretên di nava agirê sebrê de heliyan anîn ser lêvan, dost û hevalên xwe hemû bi matmayî, bi dil germî bala xwe danê ser. Êdî beşoşk kete ser hinarokê rûyê wî, bi wan çavê bêguneh, berê xwe da çiyayê Cudî û got; “Erê” ez di nav evîndariyeke mezin de dijîm, ji bo wê ez nizanim çawa destpê bikim. Hûn dizanin em her roj dihatin dawiya gundê me, seranserê girê bilind. Dema ku me çiyayê Cudî temaşe dikir, car caran birûsk jê radibûn; me digot ev dengê ewra ye û ew çirûsk dilopên baranê ne! Na na; ew ne dengê birûskê ye, ew dengê çeka keç û xortên kurdan e û li serê çiyayan li hember neyaran şer dikin. Ew birûsk gulene, ne beledîne, ew dengê şer e, pêkanîna xeyalên azadiyê ye, ne dengê ewran e. Ev dengê em dibihîzin dengê rastiyê ye. Rastiya gelê kurd, yanê rastiya me ye.
Êdî dem ne dema xewê ye, ew dem hatiye ku em ji nav xewê derbikevin, em li xwe bigerin! Ger azadî nebe; emê çawa nav li jiyanê bikin? Belê îro em di nava dergûşek ji çar dîwaran ve hatî dorpeçkirin de mezinbûne. Lê temaşekin, çiyayê Kurdistanê bûye dergûşa hezaran keç û xortan! Her kêliyek ji temenê wan tejî wate û xweşikbûnê tijî ye, pêwîst e em bizanin ku me jiyanek gelek windayî jiyan kiriye, temenê me her dem bû qurbanê wan xeyalên ku di nav pencê dîrokê de riziya ne. Hûn dizanin ku em zarok bûn heya niha di nava dibistanan de ji bona me bi zimanê zikmakî bi kurdî axaftin, meş çil û lîstok jî qedexe bû. Her dem çavên me li ber dîwarê welatê xelkê ma ye, her dem me xwe wek mirovê tazî hîs dikir.
Belê hevalno!

Ez hêvîdar im hûn rast têbigihêjin, berê min li rêwîtiyeke dûr e. Gotinek kurda heye; “Dema ku tu verxikî berdî, berê xwe dide hêlîna xwe” yanî ciyê zayîna me, ciyê destpêkirina jiyana me, ew warên ku ji zayîna dayîka pîroz re dergûştiyekê kiriye. Ger em kor nebin, emê ji vir û şûn de bizanin ku hêlîna me li ku ye û emê berê xwe bidin cî û warên xwe, ew jî çiyayê bedew û bilind yên Kurdistanê ye. Ew cihê ku emê lê azad bifirin, ew cihê ku emê bi kenê xwe şab in. Belê rêşepalê dilê min, dema ku codkarekî feqîr bi mehan, bi salan li ber çandînî de yan darekî yan jî daristanekî zehmetî û zorî dibîne, derbas dike, dema ku hilbirînê berhev bike wê şabibe. Lê heta temenê me yê vî emrî gelek rojên bêwate derbas bûn. Lê ez bawer im ku emê cihê rûmeta xwe nasbikin, wê her kêliyek xwedî nirxekî gelek mezin be. Heta ku mirov nebe tovê azadiyê nikare azadiyê bibîne û hîs bike.

Belê dibe ku tiştê ez bêjim gelek bin. Lê ger em ber bi çiya ve hilkişin, wê hîn bi nirxtir be. Dibêjin “Çiya bi çiya nagîhîjin hev, lê mirov digîhîjin hev” Hêviyek min ew e ku em di welatek azad de hev bibînin, bi dengek azad banî hev bikin, bi kenek azad bi hev re şabibin.

Niha xortê dilbikel ber bi dayikê ve diçe. Lê beriya ku lawik bêje, dayika dil bi êş ku her tiştî hîs dike ji kurê xwe re dibêje; “Kurê min ez dizanim tu ne li ser xwe yî, vê demê wek pezê kovî li te hatiye, dizanim çawa çûk ji qefesê difire û careke din nazivire, tu jî li ber singa min derketî û li riyek dirêj diponijî, dibêjin ku “dilê dayikê li ser kur e, yê kur jî li ser kevir e.” Na dayê! ew hevok bêzariyê ji qedera me re hûnandiye. Ji ber ku em bindest in, her dem me giliyê xwe ji qederê re kiriye. Dilê min ne ser kevir e, dilê min ser çiya ye, li ser welatê bindest e. Ger ez welatê xwe nasnekim, tu her dem li min bigerî, ezê jî li te. Te ez bi şîrê pêsîra xwe mezin kir, te kedeke mezin li ber min de da. Lê niha jî ezê ji pêsîra çiyayê bilind ji çemê Dîcle û Xabûra ava zimzimê re bijîm. Çi tu li min bigerê çi jî ez li te bigerim, bila wan rondikê te bibin tovê hêvî û serfiraziyê. Heger hesret neba wê bêrîkirin jî neba. Xwesteka min ji te dayê; tu tilîliyan bidî ji bo awaza rêwîtiya min. Ew êş û azarê xwe bike hevokê bêrîkirinên azadiyê, strana rêwîtiya min bibêje bi dengê xwe yê dîrokî û bi kenê ser rûyê xwe ve bi kêfxweşî min rêke. Ji bo min her tiştek niha girîng e, ji bo ku ez niha dikevim nav rêwîtiya xeyalên xwe, ber bi çiya ve diçim û di hembêza çiya de rastiya xwe digerim. Min ji heval û hogirê xwe re xatir xwest. Ji bo te jî dixwazim bibim dermanê êşê. Tenê tiştek maye, ji wê û şûn ve êdî ezê bikevim ser riya rojê. Belê dayê ezê her hesretekî ku xeyalê minê sala ye, li ber keviya çeman biçînim, li ser her pelekî daran û li ser her rengê gula navê te binivîsînim, bila diyarîbin ji wan hêviyê ku tu car mirinê nasnakin.
- Dayik tenê ramûsanek wek hîlala heyvê li eniya xortê çeleng xist, wek dareke tîbûyî ser singa xwe hemêz kir û ew rondikê wek lîlava biharê jê re kirin xelata rêwîtiyê.

- Roj baş, min dixwest li gel te goftûgoyeke taybet bikim, lê mixabin tu îro gelek xemgîn î, gelo ma wê sedem çi be?
- Nizanim lê îro ez çûme ser kaniyê, dema ku min ava xwe dagirt û carê avê danî ser milê xwe, ji nişka ve hate xwar û şikest, ji ber vê dilê min perçe bû, êdî hedara min nehat, gelek tişt hatin û çûn, lê hîna jî bi tirs û guman im.

- Dama lawik êdî êdî ber xwe de wê û rûxweş bû, keçika rûçik behitî bala xwe da ser.

- Ew nîşana rêwîtiyê ye, tu dizane azadî ji zû ve winda ye. Ger mirov lê negere wê tu car neyê dîtin. Gelek bav û kalê me rabûn, hê zindî gora xwe bi destê xwe dikolan, gelek zeriyan keziyê xwe kirin kêl ji goristane miradan re. Hîna jî qîrîna zarokên li kolana tê guhên me. Li vî welatî qeder bûye kefenê xeyalê mirovan. Tu dizane em di rojekî de hatine dinyayê, tê bîra te me keleşkof ji darika çêdikir, berê wê dida çolê û me digot emê dijmin bikujin. Lê îro roja rastiyê hatiye, roja ku pêwîst e bizanin ku em mirovên windayî ne. Rast e tu tovê heskirina min î, lê dema ku ez bigîhîjim ser çiyayê Kurdistanê û bibim gerîlayek an jî şervanekî azad, wê demê dibim şitlek û ta ku dibim darekî hezkirina welatekî ku êdî tu car bindestî ne jî. Dema ku ez hingulîsk bikim pêçê te, tu bike pêça min, wê demê ezê tenê te nas bikim û tu yê tenê min nasbikî. Lê dema ku ez xeleka narîncokê li ser pêça xwe ve bikim, wê demê ezê welatekî hembêz bikim û welatek jî wê min hemêz bike. Gelek xweş e dema ku mirovek ji çend rengan wênekî çêdike. Belkî jî pêşengiyekê çêke, lê dema mirovek rih bike pirwaz û bi xwîna xwe wêneyê azadiyê çêke hîn xweş û bedewtir e. Tu dizanî welatê me bi efsûnên roman û destanê Egîdiyê ve tijî bûne, lê êdî romana rastiyê destpêkiriye, cihê wê li ser çiya ye, li wê derê şervanê azadiyê tu car bihiştê xeyal nakin, di hinava bihiştê de dijîn.
 

Wê bidome