جشن نوروز در بين كردهاي ارمنستان

 رهگذران ناخواسته با تعجب روبروي درهاي بزرگ باز خانه اي كه از آن آوازهايي به زباني ناشناخته بلند است توقف مي كنند و گروهي از مردم را مي بينند كه رقصي بسيار ساده را دست در دست هم انجام مي دهند: دو قدم به جلو، دو قدم به عقب و براي مدتي طولاني تا صداي موسيقي قطع شود.
 همسايه هاي اين خانه البته ديگر از پنجره با تعجب به اين مراسم نمي نگرند و در اطراف خانه نيز جمع نمي شوند.آنها ديگر به اين مراسم عادت كرده اند.هرسال در اين روز، 21 مارس كردهاي ارمنستان سال نو را اينچنين جشن مي گيرند.
 جشن از شب هنگام و با آوازخواني و رقص بر گرد آتشي افروخته آغاز مي شود و مراسم اصلي، روز بعد با گستردن ميزهاي مزين به انواع خوراكي ها برگزار مي گردد. 
نوروز در زبان كردي به معناي روز نو بوده و بر اساس تقويم خورشيدي اين روز آغاز بهار است. روز بيداري طبيعت و آغاز زندگي جديد. 
با نگاهي به منشاء جشن نوروز در مي يابيم آغاز بهار نمادي مستقيم و غيرمستقيم از تولد دوباره است.
 بخش زيادي از مراسم سنتي كردها به سبب اينكه اين قوم در طول تاريخ عمدتا به كشاورزي و دامداري مشغول بوده است ارتباط مستقيمي با مزرعه داري دارد.
 پيدايش نوروز در اساطير كردي
 در قرن هفتم قبل از ميلاد در دامنه هاي زاگرس و منطقه اي كه بين النهرين ناميده مي شد پادشاهي آشوري به نام دهاك (ضحاك) حكمراني مي كرد. اهريمن (روح شيطان) وي را به حكومت در آن منطقه گماشته بود. 
پس از آن اهريمن در لباس سر آشپز پادشاه خدمت به وي را پيشه ساخت. روزي ضحاك غذايي را كه توسط اهريمن فراهم آمده بود پسنديد و اهريمن از او خواست تا اجازه دهد شانه هايش را ببوسد.
 پادشاه اجازه داد و به محض اينكه اهريمن كه در لباس سر آشپز پادشاه بود شانه هاي ضحاك را بوسيد صدايي رعد آسا برخاست و بر سر شانه هاي ضحاك دو مار سربرآوردند و آشپز دروغين (اهريمن) ناپديد شد.پزشك بربالين ضحاك آمد و وي را بشارت دادكه اين دو مار مهمان هميشگي وي هستند ضمن اينكه اين مارها چون گرسنه شوند دردي شديد بر ضحاك عارض خواهد شد و اين درد تسكين نخواهد يافت تا زماني كه آن ها از مغز سر دختران و پسران جوان تغذيه شوند.
 و چنين بود كه جوانان شهر يكي پس از ديگري به طرزي فجيع به قتل مي رسيدند تا از مغز سر آنان خوراك مارهاي روئيده بر شانه هاي ضحاك فراهم شود. خورشيد با مشاهده اين سبعيت از نورافشاني دست برداشت.شهر را سرما و خاموشي فرا گرفت. هيچ گياه و گلي شكفته نشد و پرندگان خوش الحان از آوازه خواني خودداري كردند.مردمان غمگين و افسرده با شنيدن نام ضحاك به وحشت و ترسي عميق دچار مي گشتند. تنها نغمه اي كه از شهر بر مي خواست آواي غمگين فلوتي بود كه مردمان افسرده شهر آن را مي نواختند.
 مردي سيه چرده در شهر بود كه كاوه نام داشت و سيزده تن از فرزندانش قرباني مارهاي روئيده بر شانه هاي ضحاك شده بودند.روزي ماموري از قصر پادشاه براي بردن آخرين فرزند وي كه دختر بود آمد تا مغز سر وي را براي تغذيه مارها ببرد. قرار بود بامدادان مغز سر دختر جوان خوراك مارهاي روئيده بر شانه هاي ضحاك شود.
 كاوه آن شب را تا صبح نخوابيد.فكري به ذهن وي خطور كرد.بره اي كشت و مغز آن را براي مارها برد.
 خبر كاري كه كاوه كرده بود بشدت در شهر پيچيد. همه به تقليد از ابتكار كاوه فرزندان خود را به كوههاي زاگرس فراري مي دادند و به جاي مغز سر آنان، مغز سر گوسفندي را روانه كاخ ضحاك مي كردند. در كوهها كاوه اين جوانان رهيده از دام ضحاك را جنگاوري مي آموخت و براي بازگشت شان به شهر در روز مبادا آماده مي ساخت. روزي كه بايد به شهر باز مي گشتند و آن را از لوث وجود اهريمن و ضحاك ظالم آزاد مي كردند.
 آن روز فرا رسيد.جوانان شجاع و رزم آور از كوه ها به سمت شهر روانه شدند و مردمان شهر نيز يكي يكي به آنان مي پيوستند. لشگر كاوه به زودي سر به هزاران تن زد.
 كاوه روز 21 ماه مارس لشگرش را به سمت قصر ضحاك هدايت كرد، كاخ را فتح كرد و سر ضحاك و مارهاي روئيده بر دوش وي را از بدن جدا كرد.سپس به كوه بازگشت، آتشي عظيم برافروخت و آزادي كامل مردم بين النهرين را از اين طريق به اطلاع همه رساند. هركس در گوشه اي از شهر آتشي افروخت. تاريكي از شهر رخت بربست و نور و روشنايي جايگزين آن شد. خورشيد دوباره بازگشت. طبيعت جان دوباره يافت. مردمان بر گرداگرد آتش رقصيدند، خواندند و دايره و فلوت نواختند.
 ساكنان بين النهرين آن روز كردها، فارس ها، افغان ها و ساير مردم بودند كه بسياري از آنان نوروز را تا امروز جشن مي گيرند.
 اهميت و جايگاه نوروز براي كردها
 جشنهاي نوروز براي كردها معني ويژه اي دارد. كردها در ارمنستان نوروز را در چند روز پياپي در ايروان و ساير مناطق كردنشين اين كشور گرامي مي دارند.
 تامارا حسنوا همسر كنياز حسن اف رهبر جامعه كردهاي ارمنستان در خصوص آداب و سنن كردهاي ارمنستان در ايام نوروز مي گويد: نوروز در نزد كردها طي چهار هفته جشن گرفته مي شود.اين چهار هفته هركدام اختصاص به يكي از عناصر خاك، آتش، آب و باد دارد (1). در خلال هفته منتسب به آب، تمام شب را بايد در جوار چشمه اي از آب سپري كرد. در طي هفته آتش زغال ها دائم افروخته اند. در هفته منتسب به خاك مردگان و از دنيا رفتگان گرامي داشته مي‌شوند. مردمان بايد در طي ايام نوروز بخشنده و مهربان باشند.در اين ايام مردم به ديدن تازه عروس و دامادها مي روند و براي آنها هديه مي برند. هفت بشقاب (به نشانه هفت روز هفته) هركدام انباشته از مواد غذايي جداگانه براي آراستن ميز نوروز آماده مي گردد.
 غذاي روز نوروز كردهاي ارمنستان برنج و ماهي مخصوص است.آنها در اين روز تخم مرغها را به رنگهاي متنوع مي آرايند و در جوانه هاي سرزده گندم مي نهند.همچنين سكه هايي را در تعدادي از كيك ها قرار مي دهند.كسي كه قطعه اي از كيك حاوي سكه نصيبش شود در سال جديد بخت يار و پيروز خواهد بود.(2)
 كردها نوروز را عموما در فضاهاي باز و حتي الامكان در منطقه اي برخوردار از مزاياي طبيعت جشن مي گيرند.
 رقص زنان و مردان در دايره هاي خاص هم به نوبت انجام مي گيرد. هربار يك عده به گروه جشن و آواز مي پيوندند و گروهي ديگر ميز بزرگ پذيرايي را مي آرايند.
 هركدام هم در هر مواجهه با هم و در پايان هر سخني با بانگ بلند ندا در مي دهند: نوروز، پيروز بي.(نوروزتان پيروز باد